Η Κοίμησις της Θεοτόκου (Τροπάριο 5ου – 7ου αιώνος). Ναός και εικόνες της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στον Γέρμα.

Η Κοίμησις της Θεοτόκου, στον Γέρμα.
"Συμπαθητική" εικόνα του 17ου αιώνα.

Αυτόμελο. Ήχος α΄. 15 Αυγούστου.

Ω ! του παραδόξου θαύματος !

Η πηγή της ζωής εν μνημείω τίθεται

και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται.

Ευφραίνου Γεθσημανή, της Θεοτόκου το άγιον τέμενος.

Βοήσωμεν οι πιστοί, τον Γαβριήλ κεκτημένοι ταξίαρχον.

Κεχαριτωμένη, Χαίρε, μετά σου ο Κύριος,

ο παρέχων τω κόσμω, διά σου το μέγα έλεος.

Απόδοση στη Νεοελληνική.

Ω ! ένα παράδοξο θαύμα !

Η πηγή της ζωής (: η Παναγία) να τοποθετείται μέσα σε μνήμα

και να γίνεται ο τάφος (της) σκάλα προς τον ουρανό.

Να ευφραίνεσαι Γεθσημανή, που είσαι το άγιο τέμενος της Θεοτόκου.

Ας αναφωνήσουμε οι πιστοί, που έχουμε ταξίαρχο τον αρχάγγελο Γαβριήλ.

Χαίρε, Κεχαριτωμένη (Παναγία) που μαζί σου είναι ο Κύριος,

ο οποίος παρέχει στον κόσμο, με τη μεσιτεία σου, το μέγα έλεος.

(Γ.Τ.Α.)

 

Η Κοίμησις της Θεοτόκου. 
Ανάγλυφη παράσταση
 σε αργυρό εξαπτέρυγο του Γέρμα. 17ος αιών.

"Βρίσκεστε στον κόρφο της Παναγιάς".
Ρήση του αγίου Κοσμά του Αιτωλού (+ 1779)
προς τους τότε κατοίκους του Γέρμα.

Η Παναγία η Οδηγήτρια, έτ. 1775.
Η εφέστια εικόνα, το παλλάδιο του Γέρμα.

Ο ιερός ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου
στην περιοχή Κεράσοβο του Γέρμα. Αρχές 20ου αιώνα.

Η εικόνα Κοιμήσεως της Θεοτόκου
στο ναό τής Παναγίας, Γέρμα. Έτ. 1916.

Το μνημόσυνο θανόντων μελών του Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς. Κυριακή 16 Ιουνίου 2013.

Ο ιερέας του Γέρμα π. Αθανάσιος Στυλιάδης
τελεί το ιερό μνημόσυνο.

Ο δραστήριος Σύλλογος Γερμανιωτών Καστοριάς διοργάνωσε κατά την Κυριακή 6 Ιουνίου 2013, στον ενοριακό ναό του Αγίου Γεωργίου Γέρμα, θρησκευτικό μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των έως τώρα θανόντων Προέδρων και μελών του Διοικητικού Συμβουλίου του, που ήταν - είναι οι εξής:

1) Στέργιος Σελτσιώτης, ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου και πρώτος Πρόεδρός του.

2) Διαμαντής Σ. Χατζηζήσης.

3) Ευάγγελος Λ. Γραμμένος.

4) Ιωάννης Α. Αγγελής.

5) Ηλίας Χ. Τζήμας.

6) Γεώργιος Α. Ζγκάφας.

Το ιερό μνημόσυνο τέλεσε ο αιδεσιμότατος ιερέας του Γέρμα π. Αθανάσιος Στυλιάδης, ο οποίος φέρει το πνευματικό αξίωμα του Οικονόμου, συμμετείχαν δε σ’ αυτό και το παρακολούθησαν οι οικείοι και οι συγγενείς των αναφερόμενων θανόντων, ο νυν Πρόεδρος του Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς κ. Νίκος Πρώιος και τα λοιπά μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του, και, βεβαίως, πάμπολλοι κάτοικοι του Γέρμα.

Στο τέλος της ιερής τελετής του μνημοσύνου ομίλησε περί αυτού ο κ. Νίκος Αχ. Πρώιος. Ο ομιλητής αναφέρθηκε στην ίδρυση του Συλλόγου Γερμανιωτών Καστοριάς κατά το έτος 1976, καθώς και στην πολύχρονη δράση και σημαντική προσφορά του προς το γενέθλιο χωριό των μελών του, τον ηρωικό Γέρμα. Αναφέρθηκε επίσης, εμφανώς συγκινημένος, στους βασικούς συντελεστές αυτής της συλλογικής δράσης και προσφοράς, που ήταν οι αλησμόνητοι φιλόπατρεις και άξιοι Γερμανιώτες για τους οποίους γινόταν - έγινε το θρησκευτικό μνημόσυνο.

Μετά την απόλυση της εκκλησίας, ο Σύλλογος Γερμανιωτών Καστοριάς παρέθεσε επιμνημόσυνη δεξίωση προς όλους τους παρευρισκόμενους στις δύο παρακείμενες αίθουσες τελετών της Ενορίας του Γέρμα και στον προαύλιο χώρο τους.

Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γερμανιωτών
κ. Ν. Πρώιος ομιλεί για τους θανόντες Γερμανιώτες.

Οι εκκλησιασθέντες προσέρχονται στο χώρο
της επιμνημόσυνης δεξίωσης.

Μετέχοντες στην επιμνημόσυνη δεξίωση.

Ο κ. Κώστας Σιδέρης παρών στη δεξίωση.

Η κ. Κωνσταντίνα Χατζηγιάννη
που επιμελήθηκε τη δεξίωση.

Ο κ. Χρυσόστομος Ζ. Δόκαλος
παρών στη δεξίωση.

Οι πασχαλιάτικες «τριουστές» (: κούνιες) τού Γέρμα Καστοριάς (;−1965).

Τριουστή στην τοποθεσία  "Μπαΐρια" του Γέρμα.
Εκεί εορταζόταν το Πάσχα έως το έτος 1956;

    «Η Τριουστή» (: τριγυριστή) λεγόταν στον Γέρμα η κούνια μεσαιωνικής προέλευσης, που κατασκευαζόταν και στηνόταν κάθε Πάσχα στην Καστοριά και σε όλα τα  χωριά τής περιοχής της. Ήταν μια ξύλινη και στέρεη κατασκευή με τεχνική και με αισθητική τελειότητα, η οποία στηνόταν στον Γέρμα έως τα μέσα της δεκαετίας του1960. Στην πόλη της Καστοριάς ονομάζεται «Ροδάνη», στήνεται ακόμη κατά τις ημέρες του Πάσχα στη συνοικία Απόζαρι και «κουνάει» τους κατοίκους της.

Τριουστή στην τοποθεσία "Καρυδιές".
Έτη 1956 - 1959;

Τριουστή στην τοποθεσία "Καρυδιές".
Έτη 1956 - 1959;

Κ(ου)νιά (όχι τριουστή) στην τοποθεσία "Καρυδιές".
Έτη 1956 - 1959;

Δύο τριουστές στην τοποθεσία
 "Καρυδιές". Έτη 1956 - 1959;

Τριουστή στο Μεσοχώρι (πλατεία)
Έτη 1959 - 1965;

Τριουστή στο Μεσοχώρι (πλατεία)
Έτη 1959 - 1965;

Τριουστή στο Μεσοχώρι (πλατεία)
Έτη 1959 - 1965;

Τριουστή στο Μεσοχώρι (πλατεία)
Έτη 1959 - 1965;

Σύγχρονη "ροδάνη" στην Καστοριά.

Άποψη της καστοριανής "ροδάνης".

Ο Φαρμασώνης (Φραμασώνος / Ελεύθερος Τέκτων) και το "πηγάδι" του στον Γέρμα Καστοριάς. 19ος αιών.

Ο Γέρμας Καστοριάς, το χωριό του Φαρμασώνη.

Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας η ζωή στον Γέρμα (τότε Λοσνίτσα) Καστοριάς ήταν πολύ δύσκολη. Στο χωριό επικρατούσε μεγάλη φτώχια και γι’ αυτό πολλοί νέοι άνδρες του ξενιτεύονταν «για να καζαντίσουν» σε διάφορες χώρες του κόσμου, συνήθως στην Ανατολή, στη Ρουμανία, στην Κεντρική Ευρώπη. Ένας απ’ αυτούς, που ονομαζόταν Βασδέκας (;), είχε μεταβεί περί το έτος 1800 προς εύρεση εργασίας στη Λειψία της Γερμανίας. Εκεί δούλεψε σκληρά, πρόκοψε, αλλά και δυστυχώς μυήθηκε στη Μασωνία, στον Τεκτονισμό, έγινε δηλαδή Φραμασώνος, Ελεύθερος Τέκτων.

Αφού ο Γερμανιώτης Φραμασώνος – Φαρμασώνης παρέμεινε αρκετά χρόνια στη Λειψία νοστάλγησε το γενέθλιο χωριό του, επέστρεψε σ’ αυτό και ασχολήθηκε συστηματικά με την καλλιέργεια των κτημάτων του. Το καλύτερο από τ’ αναφερόμενα κτήματά του βρισκόταν στην περιοχή «Μότσιαλη», δίπλα στο Μουρικίσιο ποτάμι.

Το κτήμα του Φαρμασώνη στην περιοχή Μότσιαλη.

Στην περιοχή εκείνη, και συγκεκριμένα στο πρανές ενός μικρού λάκκου υπήρχε μία πηγή με γάργαρο νερό. Την πηγή αυτή την «καλλιέργησε» ο μερακλής Φαρμασώνης, τοποθέτησε στην εκροή της μία μικρή «σιούρκα» (: ξύλινο στόμιο) κι έφτιαξε ένα ιδιότυπο «πηγάδι» (: η κρήνη στο Γερμανιώτικο γλωσσικό ιδίωμα). Το «πηγάδι» αυτό υπήρχε και δρόσιζε τους αγρότες του Γέρμα έως τη δεκαετία του 1960. Τότε ο υπόψη λάκκος απόκτησε πλούσια βλάστηση, η πηγή του στέρεψε, το «πηγάδι του Φαρμασώνη» εγκαταλείφθηκε, και απ’ αυτό μένει τώρα μόνο η γλυκιά ανάμνησή του στους παλαιότερους Γερμανιώτες, στους άνω των 60 ετών.

Ετυμολογία

Ο Φραμασώνος < από την ιταλική frammassone και τη γαλλική franc-maçon =Ο ελευθεροτέκτονας, ο μασώνος. Ο κόσμος πάντως επέμενε να αλλάζει τη λέξη και να τη συνδυάζει με το φαρμάκι αποκαλώντας τους τέκτονες φαρμασόνους και όχι φραμασόνους. (Απ’ τη Βικιπαίδεια).

"Ξεροντούβαρο" στο κτήμα του Φαρμασώνη.
Το βέλος δείχνει το σημείο της πηγής Φαρμασώνη.

Ο λάκκος με το "πηγάδι" του Φαρμασώνη.

Ο τεκτονικός γνώμων και διαβήτης.
Το κύριο Σήμα των Μασώνων.

Το λουλούδι μυοσωτίς / Μή-με-λησμόνει.
Το φέρουν ως διακριτικό οι μασώνοι στο πέτο τους.

Λουλούδια "μυοσωτίς" στον Γέρμα.

Μύηση νέων Τεκτόνων.
(η εικόνα ελήφθη απ' το Διαδίκτυο).

Herr Walter. Ο αλλοδαπός (Γερμανός) που αγάπησε πολύ τον Γέρμα

Κείμενο του Νίκου Αχ. Πρώιου

Ο Γέρμας. Το αγαπημένο χωριό του Walter.

Πέρασαν αρκετοί μήνες από τον θάνατο του αείμνηστου Walter. Ο λόγος της σημερινής μας αναφοράς στον Walter είναι η μεγάλη αγάπη του για το χωριό μας τον Γέρμα. Υπήρξε σύνοικος σε πολυκατοικία της Καστοριάς με δύο οικογένειες Γερμανιωτών, με τις οποίες δημιούργησε φιλικές σχέσεις. Αν και η μοίρα τον έφερε γαμπρό στην Αμμουδάρα Καστοριάς, ο αξέχαστος Walter διάλεξε για δεύτερη αγάπη του – η πρώτη ήταν η άξια γυναίκα του η κ. Θεοδότα – το χωριό μας.

Όπως κάθε ξένος, έτσι και ο Walter, μαγεύτηκε από τη ζωή της Ελλάδος. Εδώ γνώρισε τις ταβέρνες, τα τσίπουρα, τις εκδρομές, τη γλυκιά ζωή μας. Οι Έλληνες φίλοι του τον αγαπούσαν ιδιαίτερα, διότι ήταν πολύ συγκαταβατικός, ευγενέστατος και πράος. Ας το πούμε και αυτό: Ήταν ένας Γερμανός ξεχωριστός, αλλά και πολύ Έλληνας. Έκανε Ορθόδοξο γάμο και σε όλες τις εθνικές μας εορτές αναρτούσε την ελληνική σημαία. Ήταν σε όλα του Έλληνας. Όταν πρωτοήρθε στην Ελλάδα επιθυμούσε να αγοράσει ένα αγρόκτημα στην παραλίμνια περιοχή της Καστοριάς, αλλά αργότερα που γνώρισε το χωριό μας άλλαξε γνώμη και ήθελε να κτίσει σπίτι και ν’ αγοράσει και να καλλιεργήσει ένα κτήμα στον Γέρμα.

Ο Γέρμας. Άποψη απ' την τοποθεσία χάβος.

Δυστυχώς όμως, η βάσκανη μοίρα δεν τον επέτρεψε να πραγματοποιήσει το όνειρό του και να εγκατασταθεί στο χωριό μας, διότι αρρώστησε βαριά κι έφυγε γρήγορα για τον άλλο κόσμο. Τα παιδιά του τον παρακαλούσαν να επιστρέψει στην Γερμανία, αυτός όμως ήταν ανένδοτος. Η Ελλάδα είναι η πατρίδα μου, έλεγε.

Εγώ, ο Νίκος Πρώιος, δεν είχα την τύχη να τον γνωρίζω επί πολύ καιρό. Τον γνώρισα λίγο πριν συμβεί το μοιραίο κι εν τούτοις τον συμπάθησα πολύ. Πληροφορήθηκα, ότι κάθε φορά που ταξίδευε προς το χωριό μας σταματούσε στον Πόρο και δεν χόρταινε να βλέπει και να θαυμάζει το καταπράσινο Μακρυβούνι και το ελικοειδές ποτάμι μας με τις κατάφυτες όχθες του. Σε όλη τη διαδρομή προς τον Γέρμα αντίκριζε με θαυμασμό το καταπληκτικό φυσικό περιβάλλον του χωριού μας. Καθώς περνούσε ο καιρός γινόταν όλο και πιο ένθερμος Γερμανιώτης. Μας εντυπωσίαζε για το μεγάλο ενθουσιασμό του απ’ τις φυσικές καλλονές του Γέρμα. Τώρα καταλαβαίνουμε πόσο δίκαιο είχε, καθότι ήταν ένα μάτι αγνό, ενώ εμείς είμαστε κοντόφθαλμοι και περιφρονούμε και δεν σεβόμαστε το πανέμορφο φυσικό μας περιβάλλον.

Ας τον ευχαριστήσουμε γι’ αυτό το παράδειγμα που μας έδωσε, και να στραφούμε κι εμείς προς τις ομορφιές του Γέρμα και να μην προτιμούμε άλλα χωριά της περιοχής για μόνιμη εγκατάστασή μας.

Με άλλα λόγια, ο αείμνηστος Walter ήταν ένας όψιμος Γερμανιώτης με τα θερμότερα αισθήματα για το χωριό μας. Ας τον πούμε ένα, «αντίο φίλε Walter και σου ευχόμαστε να βλέπει η ψυχή σου επάνω απ’ τον Ουρανό το χωριό μας».

Ο Γερμανιώτης Ζήσης Δ. Παναγιώτου, Διδάκτορας Φιλοσοφίας.

Βιβλίο του κ. Ζήση Παναγιώτου.

Ο κ. Ζήσης Δ. Παναγιώτου γεννήθηκε το έτος 1938 στον Γέρμα του Νομού Καστοριάς. Αρχικά σπούδασε στην Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης και αργότερα μετεκπαιδεύτηκε για δύο έτη στο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης Αθηνών. Ακολούθως φοίτησε επί τέσσερα έτη στο Πανεπιστήμιο Χαϊδελβέργης και πήρε απ’ αυτό Διδακτορικό Δίπλωμα στην Παιδαγωγική – Ψυχολογία και Φιλοσοφία.
   Υπήρξε καθηγητής Παιδαγωγικής στις Παιδαγωγικές Ακαδημίες Φλώρινας και Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε Διευθυντής στην Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης κατά τα δύο τελευταία χρόνια λειτουργίας της (1988 – 1990) και παρέδωσε το αρχείο της στο τότε ιδρυθέν Παιδαγωγικό Τμήμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου.

Συγγραφικές του Εργασίες.

1)         Der Einfluss der Kirche auf das elementare Bildungswesen in Griechenland - Geschichte und Problematic.

2)         Η ελευθερία και η ευθύνη σε σχέση προς την αγωγή των παιδιών στο σχολείο. Θεσσαλονίκη 1980.

3)         Θεώρηση του φαινομένου της μάθησης από παιδαγωγική, ψυχολογική και διδακτική άποψη. Θεσσαλονίκη 1983.

Ο Γέρμας Καστοριάς,
το αγαπημένο χωριό του κ. Ζήση Παναγιώτου.

Αφιέρωση απ' τον Ζήση Παναγιώτου
βιβλίου του στον δάσκαλο Γιώργο Αλεξίου.

Ηλικιωμένη Γερμανιώτισσα, σε φωτογραφία έτους 1920.

Η γιαγιά Μαρία Αλεξίου (+1944).
Στα νώτα της φαίνεται το σπίτι του
Κατσάνου και στο βάθος το δικό της.

Η Γερμανιώτισσα γιαγιά Μαρία Αλεξίου (1864 – 1944), με την εγγονή της Μαλαματή.

Η ενδιαφέρουσα ενδυμασία της.

1) Φοράει εσωτερικά μακρύ άσπρο «πουκάμισο».

2) Επάνω από το «πουκάμισο» φοράει ποδήρες «καβάδι».

3) Επάνω από το «καβάδι» έχει το λεγόμενο «σιαγιακίσιο» «κοντογούνι», που είναι ένα κοντό μάλλινο παλτό.

4) Στη μέση της έχει δεμένη μια μάλλινη μακριά ποδιά, που λέγεται «πιστιμάλι».

5) Στο κεφάλι της φοράει μαύρο «μαντήλι», δεμένο με την τεχνική «λουρί» στο μέτωπο κι επάνω του έχει ριγμένο άλλο μαντήλι, τη «μπούλα», που αποτελεί ένδειξη πένθους.

Ο Γέρμας Καστοριάς

Το σπίτι της Γερμανιώτισσας Μαρίας Αλεξίου.
Το είχε κτίσει ο πεθερός της Γιώργος Χατσέρας, το έτος 1851.

Ο Γιώργος Αλεξίου, δισέγγονος της Μαρίας,
σε ηλικία 40 ετών.